Encyklopedia

description Pociąg „Gryf” (Szczecin-Gdańsk-Olsztyn)

dodane 23.03.2014, godz. 16:59 przez zdjęcie profilowe użytkownika Ferrix Ferrix; zmodyfikowane 4.11.2018, godz. 21:26 przez zdjęcie profilowe użytkownika Ferrix Ferrix

13.07.2016
Stan bieżący zdjęcie profilowe użytkownika Ferrix Ferrix
Pierwsze lata Expressu

Jego nazwa pochodzi od legendarnego stwora, herbu dynastii Gryfitów panującej na Pomorzu od XII do XVII wieku. Została ona nadana w chwili uruchomienia połączenia (wg rozkładu) 27 maja 1962 r. dla pociągu kategorii Express kursującego codziennie ze Szczecina Głównego do Gdańska Głównego (i z powrotem). „Gryf” był jednym z pierwszych 17 pociągów posiadających nazwy i status najwyższej kategorii. W pierwszym okresie kursowania pociąg zatrzymywał się w Stargardzie Szczecińskim, Białogardzie, Koszalinie, Słupsku, Lęborku, Gdyni Głównej i Sopocie. Otrzymał numer 8502/5801 i od tamtego czasu aż do 2017 r. był to pierwszy dzienny pociąg łączący Szczecin z Trójmiastem – przez ten czas wyjeżdżał ze Szczecina w godz. 5:30 – 7:20. Do 1978 r. był także pierwszym pociągiem w drugą stronę – wyruszał z Gdyni w godz. 5:15 – 5:30. Przez pierwsze lata kursowania obsługiwany był wagonami spalinowymi typu SN61 zakupionymi na początku lat 60. Przed uruchomieniem pociągu średni czas przejazdu pociągu dziennego między Szczecinem a Gdynią wynosił ok. od 7,5 do 8 godzin (wg rozkładu na lato 1960 r.) – zatrzymywały się one na większości stacji i przystanków. Według pierwszego rozkładu dla „Gryfa” (poniżej) czas ten został skrócony o sporo ponad dwie godziny.

Poniżej pierwszy obowiązujący dla „Gryfa” rozkład jazdy - według Sieciowego Rozkładu Jazdy Pociągów na lato 1962 r. ważnego od 27 V 1962 do 29 IX 1962:

Ex „Gryf” (lato 1962)85025801
kmgodz. przyjazdu i czas postoju
Szczecin Główny0 / 374odj.: 5:30 ↓przyj.: 10:15
Stargard Szczeciński40 / 3346:04 / 1 min.9:41 / 1 min.
Białogard151 / 2237:26 / 1 min.8:17 / 1 min.
Koszalin175 / 1997:47 / 14 min.7:51 / 8 min.
Słupsk242 / 1328:52 / 1 min.6:59 / 1 min.
Lębork294 / 809:35 / 1 min.6:16 / 1 min.
Gdynia Główna353 / 2110:25 / 1 min.5:29 / 1 min.
Sopot362 / 1210:38 / 1 min.5:19 / 1 min.
Gdańsk Główny374 / 0przyj.: 10:49odj.: 5:07 ↑
czas przejazdu:
5 godz. 19 min.5 godz. 8 min.


Lata 70. i 80. – jako pospieszny

1 czerwca 1969 r. zostaje przemianowany na pociąg pospieszny. Rok później dodano postoje w Szczecinie-Dąbiu (tylko w kier. Szczecina Gł.) i Sławnie. Od 28 maja 1972 r. skrócono relację pociągu do/z Gdyni Gł. oraz dodano postoje w Szczecinie-Dąbiu (w kier. Gdyni) oraz w Wejherowie, a rok później w Runowie Pomorskim (tylko w kier. Gdyni). Od 26 maja 1974 r. pociąg zatrzymywał się także w Świdwinie, a do „Gryfa” włączane były wagony z miejscami do leżenia (później także sypialne) z pociągu nr 15501 relacji Białystok – Gdynia Gł. przez Ełk, Giżycko, Olsztyn i Elbląg – wyjazd z Białegostoku o 19:09.

W 1977 r. dodano postój w Redzie w kier. Szczecina, a rok później także w kier. Gdyni. Od 28 maja 1978 r. pociąg Białystok – Szczecin Gł. został przenumerowany na 18501 i pozbawiony nazwy, a nazwę „Gryf” nadano kursującemu wcześniej pociągowi „osobowemu przyspieszonemu” nr 5811, który przenumerowano na właściwy wówczas dla niego numer 5801. Według rozkładu wyruszał on z Gdyni Gł. o 11:15, by do Szczecina dotrzeć na godz. 16:38 – wprowadzono postój w Runowie Pomorskim (w kier. Szczecina). Prowadził także wagony przełączanie z Expressu „Neptun” nr 1501) relacji Warszawa Zach. – Koszalin, a od następnego roku w wakacje także do Kołobrzegu (od Koszalina jako pociąg 58801). Od czerwca 1980 r. „Gryf” zaczął zatrzymywać się także na stacji Łobez w kier. Szczecina, a od końca maja 1983 r. także w kier. Gdyni. Od 2 czerwca 1985 relacja pociągu została wydłużona do/z Tczewa – po drodze zatrzymywał się także w Sopocie, Gdańsku-Oliwie, Gdańsku-Wrzeszczu i Gdańsku Gł., a zlikwidowany został postój w Redzie. Jednocześnie zrezygnowano z przełączania wagonów z „Neptuna” do Kołobrzegu w wakacje, a 2 lata później także z pozawakacyjnych do Koszalina.

Rozkład jazdy według Sieciowego Rozkładu Jazdy Pociągów 1980/81 ważnego od 1 VI 1980 do 30 V 1981:

Pos „Gryf” (1980/81)85025801
kmgodz. przyjazdu i czas postoju
Szczecin Główny0 / 353odj.: 5:30 ↓przyj.: 16:35
Szczecin-Dąbie15 / 3385:46 / 1 min.16:16 / 2 min.
Stargard Szczeciński40 / 3136:09 / 4 min.15:52 / 5 min.
Runowo Pomorskie85 / 2686:47 / 0,5 min.15:17 / 0,5 min.
Łobez97 / 256---- / ----15:06 / 0,5 min.
Świdwin118 / 2357:11 / 1 min.14:48 / 1 min.
Białogard151 / 2027:37 / 1 min.14:22 / 2 min.
Koszalin175 / 1787:58 / 6 min.13:57 / 7 min.
Sławno215 / 1388:33 / 1 min.13:21 / 2 min.
Słupsk242 / 1118:54 / 8 min.12:52 / 8 min.
Lębork294 / 599:41 / 1 min.12:11 / 1 min.
Wejherowo330 / 2310:13 / 1 min.11:41 / 1 min.
Reda338 / 1510:23 / 1 min.11:30 / 1 min.
Gdynia Główna353 / 0przyj.: 10:38odj.: 11:15 ↑
czas przejazdu:
5 godz. 8 min.5 godz. 20 min.


Perturbacje końca lat 80.

W latach 1986-1990 prowadzona była elektryfikacja linii kolejowej nr 202 (Gdańsk Gł. – Stargard Szcz.) postępująca w kierunku wschodnim, zmiany w tym okresie prawdopodobnie mają z tym związek. 31 maja 1987 r. ponownie skrócono relację do/z Gdyni, a w rozkładzie pojawiła się informacja „kursuje do odwołania”. W takim przypadku zostałby uruchomiony pociąg relacji Koszalin – Gdynia (odjeżdżający z Koszalina ok. 2 godziny wcześniej). W drugą stronę (z Gdyni) takiej alternatywy nie było. Rok później nazwę posiadała relacja Gdynia – Szczecin oraz pociąg pospieszny relacji Słupsk – Gdynia Gł. (wyjeżdżający ze Słupska o godz. 7:02) z nietypową trasą przez Kaszuby, który zatrzymywał się po drodze w Lęborku, Kartuzach i Gdańsku-Osowie. W miejsce godzin kursowania „Gryfa” ze Szczecina w rozkładzie pojawił się pociąg bez nazwy nr 88102 z informacją „kursuje do Białogardu, a po ogłoszeniu do Koszalina lub Słupska” – rok później kursował „po ogłoszeniu” do Słupska.

Express po raz drugi (i ostatni)

Nazwa „Gryf” w kolejnym rozkładzie (1989/90) obowiązywała dla pociągu Express nr 8502/5803 relacji Szczecin Gł. – Tczew i z powrotem, który kursował „po ogłoszeniu” i zatrzymywał się tylko w Stargardzie Szczecińskim, Koszalinie, Słupsku, Gdyni Gł., Sopocie i Gdańsku Gł. W relacji Tczew – Szczecin Gł. na odcinku Wejherowo – Lębork jechał przez Rybno Kaszubskie, Choczewo i Garczegorze i zatrzymywał się dodatkowo w Wejherowie, Garczegorzach i Lęborku. Nadal tą samą nazwę i numer (wg rozkładu) posiadał także pospieszny ze Słupska do Gdyni przez Kartuzy. W rozkładzie 1990-92 Express „Gryf” kursował już codziennie, wprowadzono także postój w Szczecinie-Dąbiu, zlikwidowano objazd przez Garczegorze i „kaszubską” wersję pociągu. Warto wspomnieć, że „Gryf” był jednym z dwóch pociągów ekspresowych w historii kursujących pomiędzy Szczecinem a Trójmiastem – drugim był kursujący na początku lat 90. Ex „Żuławy” występujący później jako Ex „Albatros”. W latach 1990-1997 czas przejazdu „Gryfa” pomiędzy Szczecinem a Gdańskiem (i z powrotem) był najkrótszy w historii: poniżej 4 godzin i 45 minut, a do/z Gdyni poniżej 4 godzin i 20 minut.

Rozkład jazdy według Sieciowego Rozkładu Jazdy Pociągów 1991/92 ważnego od 2 VI 1991 do 30 V 1992:

Ex „Gryf” (1991/92)85025801
kmgodz. przyjazdu i czas postoju
Szczecin Główny0 / 406odj.: 6:20 ↓przyj.: 20:23
Szczecin-Dąbie15 / 3916:36 / 1 min.20:07 / 1 min.
Stargard Szczeciński40 / 3666:54 / 1 min.19:47 / 1 min.
Koszalin175 / 2318:25 / 4 min.18:15 / 4 min.
Słupsk242 / 1649:18 / 2 min.17:24 / 2 min.
Gdynia Główna353 / 5310:40 / 3 min.16:05 / 3 min.
Sopot362 / 4410:52 / 2 min.15:52 / 2 min.
Gdańsk Główny374 / 3211:04 / 3 min.15:38 / 3 min.
Tczew406 / 0przyj.: 11:30odj.: 15:15 ↑
czas przejazdu:
5 godz. 10 min.5 godz. 8 min.


Tylko według rozkładu 1992/93 po raz kolejny skrócono relację pociągu do/z Gdyni Gł., w kolejnych latach ponownie kursował do/z Tczewa, od tego też czasu aż do 2017 r. był ostatnim dziennym pociągiem łączącym Trójmiasto ze Szczecinem: w latach 1993-2014 (oprócz rozkładu 2004/05) wyjazd z Gdańska w godz. 16:55 – 18:05, przyjazd do Szczecina w godz. 21:15 – 23:05. Od letniego rozkładu jazdy na rok 1993 wprowadzono postoje w Białogardzie i Lęborku, a rok później w Sławnie (tylko w kier. Szczecina, w kierunku powrotnym od końca maja 1995 r.) oraz na gdańskich stacjach Oliwa i Wrzeszcz. Przez dni robocze od 6 VI do 23 VI 1994 pociąg kursował objazdem na odcinku Sławno – Słupsk przez Korzybie z postojami na ww. stacjach. Warto przy tym wspomnieć, że ok. 3 lata później odcinek linii 418 pomiędzy Sławnem a Korzybiem został rozebrany. Od września 1994 r. pociągi Ex „Gryf” do Tczewa i Ex „Albatros” do Szczecina (który wyjeżdżał z Trójmiasta w godzinach porannych) kursowały poza niedzielami. Od czerwca 1996 r. nie kursowały także w soboty („Albatros” wyjeżdżał ze Szczecina po południu). Był to jednocześnie ostatni rozkład, kiedy posiadały one status pociągu ekspresowego, od rozkładu 1997/98 (przez rok) obydwa kursują jako pociągi kategorii Inter Regio – „Gryf” z nr 85100/58109. Wraz ze zmianą statusu wprowadzono postoje w Łobzie, Świdwinie i Wejherowie, terminy kursowania pozostały bez zmiany.

Dalej za Wisłę

Od 24 maja 1998 „Gryf” kursował jako pociąg pospieszny, po raz pierwszy przekroczył Wisłę – jego trasa została wydłużona do Elbląga, wprowadzono postoje w Chociwlu i w Malborku oraz przywrócono codzienne kursowanie pociągu. Od końca maja 1999 r. zatrzymywał się także w Runowie Pomorskim (tylko w kier. Elbląga) Od 28 maja 2000 r. ponownie wydłużona została trasa, tym razem do Olsztyna Gł. – na nowym odcinku zatrzymywał się w Pasłęku, Małdytach, Morągu, Morągu-Kolonii i Olsztynie Zachodnim, w relacji Olsztyn – Szczecin zmieniony został numer na 58107.

Rozkład jazdy według Sieciowego Rozkładu Jazdy Pociągów 2000/01 ważnego od 28 V 2000 do 9 VI 2001 (rozkład dla 58107 ważny od 22 VI 2000):

Pos „Gryf” (2000/01)8510058107
kmgodz. przyjazdu i czas postoju
Szczecin Główny0 / 553odj.: 5:40 ↓przyj.: 22:41
Szczecin-Dąbie15 / 5385:52 / 2 min.22:25 / 2 min.
Stargard Szczeciński40 / 5136:12 / 1 min.22:06 / 2 min.
Chociwel68 / 4856:35 / 0,5 min.21:44 / 0,5 min.
Runowo Pomorskie85 / 4686:48 / 1 min.---- / ----
Łobez97 / 4567:00 / 1 min.21:19 / 1 min.
Świdwin118 / 4357:16 / 1 min.21:04 / 1 min.
Białogard151 / 4027:40 / 1 min.20:34 / 1 min.
Koszalin175 / 3787:58 / 2 min.20:14 / 3 min.
Sławno215 / 3388:28 / 1 min.19:46 / 1 min.
Słupsk242 / 3118:50 / 4 min.19:25 / 2 min.
Lębork294 / 2599:31 / 1 min.18:49 / 1 min.
Wejherowo330 / 2239:55 / 1 min.18:23 / 1 min.
Gdynia Główna353 / 20010:18 / 6 min.18:04 / 2 min.
Sopot362 / 19110:33 / 1 min.17:53 / 1 min.
Gdańsk-Oliwa365 / 18810:38 / 0,5 min.17:50 / 0,5 min.
Gdańsk-Wrzeszcz369 / 18410:43 / 0,5 min.17:45 / 0,5 min.
Gdańsk Główny374 / 17910:49 / 4 min.17:36 / 2 min.
Tczew406 / 14711:16 / 1 min.17:14 / 1 min.
Malbork425 / 12811:33 / 1 min.16:57 / 2 min.
Elbląg454 / 9911:54 / 2 min.16:33 / 2 min.
Pasłęk476 / 7712:15 / 0,5 min.16:14 / 0,5 min.
Małdyty494 / 5912:32 / 0,5 min.15:58 / 0,5 min.
Morąg507 / 4612:54 / 0,5 min.15:46 / 0,5 min.
Morąg-Kolonia509 / 4412:57 / 0,5 min.15:42 / 0,5 min.
Olsztyn Zachodni551 / 213:31 / 0,5 min.15:00 / 0,5 min.
Olsztyn Główny553 / 0przyj.: 13:35odj.: 14:56 ↑
czas przejazdu:
7 godz. 55 min.7 godz. 45 min.


„Gryf” po „reformie” kolei

Od 2001 r. w wyniku reformy PKP SA pociąg został przekazany do nowo powstałej spółki PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o. (wcześniej uruchamiały go PKP). Od 10 czerwca 2001 zlikwidowano postój w Morągu-Kolonii, w zamian wprowadzono w Pruszczu Gdańskim (obowiązywał do końca 2008 r.), a od grudnia 2002 r. także w Runowie Pomorskim (w kier. Szczecina). Na rozkład 2004/05 zmieniono numerację pociągu: z 85100/1 na 85102/3 (ze Szczecina) i z 58106/7 na 58102/3 (z Olsztyna), którą przywrócono na stałe od 2007/08. Na sezon wakacyjny 2007 i 2008 r. wydłużono relację do/z Suwałk – zatrzymywał się po drodze na stacjach: Czerwonka, Korsze, Kętrzyn, Giżycko, Wydminy, Stare Juchy, Ełk, Olecko i Raczki. W lato 2007 r. był jedynym pociągiem, który kursował po linii kolejowej nr 39 (Olecko – Suwałki). W okresie pozawakacyjnym w 2006/07 „Gryf” kursował z nr 85110/58107, natomiast w wakacje z nr 81510/18507 (w 2007/08 z nr 81512/18513). Od grudnia 2006 nie zatrzymywał się w Małdytach w kier. Olsztyna/Suwałk, a 2 lata później także w drugą stronę.

Od grudnia 2008 r. w ramach kontynuacji „reformy” w Grupie PKP, został przekazany do spółki PKP Intercity SA, a rok później kursował już jako pociąg bez nazwy, pod marką „TLK – Tanie Linie Kolejowe” (od 2011 jako „TLK – Twoje Linie Kolejowe”), jedyną identyfikacją „Gryfa” pozostawał jego numer 85102/58103. W okresie od 22 IV do 15 VI 2009 z powodu modernizacji linii 202 na odcinku Świdwin – Łobez wszystkie pociągi TLK skierowano objazdem z/do Białogardu przez Szczecinek do/z Runowa Pomorskiego liniami 404 i 210, na modernizowanym odcinku uruchomiono komunikację zastępczą. 11 grudnia 2011 r. przywrócono oryginalną nazwę pociągu, z którą kursuje do dziś. W maju 2012 r. minęło 50 lat od nadania nazwy i jest to najdłużej obecnie (niemal nieprzerwanie) funkcjonująca nazwa pociągu kursującego ze/do Szczecina.

Rozkład jazdy według Sieciowego Rozkładu Jazdy Pociągów 2011/12 ważnego od 11 XII 2011 do 8 XII 2012 (ostatniego wydanego w formie książkowej):

TLK „Gryf” (2011/12)8510258103
kmgodz. przyjazdu i czas postoju
Szczecin Główny0 / 553odj.: 5:30 ↓przyj.: 21:50
Szczecin-Dąbie15 / 5385:43 / 1 min.21:33 / 1 min.
Stargard Szczeciński40 / 5136:01 / 1 min.21:16 / 1 min.
Chociwel68 / 4856:24 / 0,5 min.20:52 / 0,5 min.
Runowo Pomorskie85 / 4686:36 / 0,5 min.20:38 / 0,5 min.
Łobez97 / 4566:45 / 1 min.20:27 / 1 min.
Świdwin118 / 4356:59 / 7 min.20:14 / 0,5 min.
Białogard151 / 4027:30 / 1 min.19:53 / 1 min.
Koszalin175 / 3787:47 / 1 min.19:36 / 1 min.
Sławno215 / 3388:11 / 1 min.19:10 / 1 min.
Słupsk242 / 3118:30 / 4 min.18:49 / 3 min.
Lębork294 / 2599:04 / 1 min.18:14 / 3 min.
Wejherowo330 / 2239:29 / 1 min.17:46 / 0,5 min.
Gdynia Główna353 / 2009:55 / 27 min.17:10 / 12 min.
Sopot362 / 19110:35 / 1 min.16:57 / 1 min.
Gdańsk-Oliwa365 / 18810:42 / 0,5 min.16:51 / 0,5 min.
Gdańsk-Wrzeszcz369 / 18410:47 / 0,5 min.16:46 / 0,5 min.
Gdańsk Główny374 / 17910:55 / 5 min.16:36 / 3 min.
Tczew406 / 14711:31 / 3 min.16:04 / 3 min.
Malbork425 / 12811:51 / 2 min.15:46 / 1 min.
Elbląg454 / 9912:17 / 2 min.15:22 / 1 min.
Pasłęk476 / 7712:37 / 0,5 min.15:04 / 0,5 min.
Morąg507 / 4613:03 / 0,5 min.14:37 / 0,5 min.
Olsztyn Zachodni551 / 213:41 / 0,5 min.13:59 / 0,5 min.
Olsztyn Główny553 / 0przyj.: 13:46odj.: 13:54 ↑
czas przejazdu:
8 godz. 16 min.7 godz. 56 min.



Według rozkładu obecnie obowiązującego TLK „Gryf” jest jednym z pięciu (w wakacje sześciu) pociągów kursujących bezpośrednio pomiędzy Szczecinem a Trójmiastem. W grudniu 2015 r. dodany został postój na stacji Rumia. Od 8 IV 2017 r. rolę pierwszego pociągu dziennego ze Szczecina i ostatniego z Olsztyna/Gdańska przejął TLK „Stańczyk”. Ze świetności dawnego ekspresu nie pozostało praktycznie nic, dziś w składzie „Gryfa” nie kursuje ani wagon barowy, ani nawet wagon klasy 1. Ze względu na obecnie wprowadzane co ok. 2-3 miesiące korekty, aktualny rozkład jazdy można znaleźć w internecie.

Pociąg TLK 85102 / 58103 „Gryf” kursuje po następujących liniach kolejowych:
- 351 (Szczecin Główny – Stargard),
- 202 (Stargard – Gdańsk Główny),
- 9 (Gdańsk Główny – Malbork),
- 204 (Malbork – Bogaczewo [k. Pasłęka]),
- 220 (Bogaczewo – Olsztyn Główny).
Na powyższej trasie nie ma konieczności zmiany kierunku jazdy.

Inne pociągi posiadające nazwy kursujące w historii pomiędzy Szczecinem a Gdynią/Gdańskiem: „Albatros”, „Bryza”, „Gedania”, „Mare Balticum”, „Podlasiak”, „Pogoria”, „Polaris”, „Posejdon”, „Rybak”, „Stańczyk” i „Żuławy”.
na podstawie źródeł własnych opracował Ferrix